Οι Βεργιάνοι Βλάχοι και οι Αρβανιτόβλάχοι της Κεντρικής Μακεδονίας

4ος τόμοςσκληρό καπάκι 25Χ18 εκ462 σελίδες
4 πρωτότυποι έγχρωμοι χάρτες
220 παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες
Εκδόσεις Ζήτρος-Θεσσαλονίκη 2001

Η αναλυτικής εξέταση της δράσης της ρουμανικής προπαγάνδας στην περιοχή και της εμπλοκής της στα τοπικά γεγονότα του Μακεδονικού Αγώνα έρχεται να εκθέσει τα αίτια και τις επιπτώσεις. Ξεκινώντας από τη μητροπολιτική Αβδέλλα, έκανε τα πρώτα αβέβαια βήματά της ανάμεσα στους Βεργιάνους Βλάχους εκμεταλλευόμενη τις συγγενικές σχέσεις, που σε εκείνες τις εποχές έπαιζαν έναν ιδιαίτερα καθοριστικό ρόλο στους παραδοσιακούς ανάμεσα στις φάρες και τα τσελιγκάτα. Εισχώρησε στο κοινωνικό σύστημα τους τσελιγκάτου και προσπάθησε να προσεταιριστεί ορισμένους μεγαλοτσελιγκάδες, για να μπορέσει να επιβάλει τις απόψεις της στους πιστικούς και στους μικρούς σμίκτες. Μπόρεσε να κερδίσει έδαφος εκμεταλλευόμενη τοπικές έριδες, κοινωνικές ή οικονομικές συγκρούσεις, ακόμη και οικογενειακές διαφορές. Ενίσχυσε και ενισχύθηκε από ανθρώπους που θέλησαν να προστατεύσουν ή να επεκτείνουν τα συμφέροντά τους. Συχνά οι οπαδοί της ήταν άνθρωποι που είχαν ταλέντο στην πολιτική και που οι προσωπικές τους φιλοδοξίες βρήκαν διέξοδο και προοπτική στους στόχους της προπαγάνδας.

Ευθύνη για την εξέλιξη έφεραν και οι κυρίαρχες και κατεξοχήν ελληνόφωνες κοινωνίες των πόλεων, οι οποίες αντιμετώπιζαν τους Βλάχους ως επυλίδες και αρνούνταν να τους αναγνωρίσουν το δικαίωμα της ισοπολιτείας στα κοινά. Στην περίπτωση των λιγότερων προνομιούχων Αρβανιτόβλαχων η συλλογική περιθωριοποίησή τους τούς έκανε περισσότερο ευάλωτους. Οι ρουμανικές οικονομικές και εκπαιδευτικές παροχές έπαιξαν κι αυτές το ρόλο τους. Βέβαια, στις τότε επιλογές σοβαρό ρόλο έπαιξαν και οι πιέσεις και οι τακτικές των διάφορων ένοπλων ομάδων όλων των παρατάξεων, όπως και η στρατηγική του “διαίρει και βασίλευε” που ακολουθούσαν οι οθωμανικές αρχές.

Η εκρηκτική κατάσταση και ο κύκλος του αίματος οδήγησαν σε διάσπαση της παραδοσιακής συνοχής ανάμεσα στους Βλάχους της περιοχής, καθώς η προπαγάνδα δεν μπόρεσε να επιβάλει συλλογικά τις απόψεις και τις επιθυμίες της. Ουσιαστικά η δράση της οδήγησε σε μια δραματική εμφύλια σύγκρουση.

Περιεχόμενα

Μέρος 1ο

“ΟΙ ΒΕΡΓΙΑΝΟΙ ΒΛΑΧΟΙ”

1. Η ΒΛΑΧΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΕΡΜΙΟΥ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΔΡΑΙΩΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΤΕΡΩΝ ΒΛΑΧΙΚΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
1.1. Οι Ρωμαϊκοί Χρόνοι
1.2. Οι Βυζαντινοί Χρόνοι
1.3. Οι Οθωμανικοί Χρόνοι
1.3.1. Η παρουσία Βλάχων στη Βέροια το 17ο αιώνα
1.3.2. Οι οικισμοί του Βερμίου μέχρι τα 1770
1.3.3. Το αρματολίκι του Βερμίου
1.3.4. Oι οικισμοί του Βερμίου ανάμεσα στα 1769 με 1822
1.3.5. Οι περιπτώσεις των Πύργων Εορδαίας και του Κάτω Γραμματικού Έδεσσας
1.3.6. Οι έξοδοι από τη Νάουσα και το Βέρμιο στα 1822

2. ΤΑ ΒΛΑΧΟΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ – ΒΕΡΜΙΟΥ. ΟΙ ΒΕΡΓΙΑΝΟΙ ΒΛΑΧΟΙ

3. ΚΑΤΩ ΒΕΡΜΙΟ – ΚΑΤΩ ΣΕΛΙ Νάουσας
3.1. Γενικά.
3.2. Η σύσταση και η εξέλιξη του Κάτω Βερμίου
3.3. Οι Μπαδραλεξαίοι και η συμμετοχή των Βεργιάνων Βλάχων στην επανάσταση του 1878
3.4. Τα πρώτα βήματα της Ρουμανικής Προπαγάνδας στο Κάτω Βέρμιο και ανάμεσα στους Βεργιάνους Βλάχους
3.5. Η περίοδος του Μακεδονικού Αγώνα
3.6. Το Κάτω Βέρμιο μετά το 1912
3.7. Πληθυσμιακά

4. ΞΗΡΟΛΙΒΑΔΟ Ημαθίας
4.1. Γενικά
4.2. Το παλαιότερο Ξηρολίβαδο
4.3. Η σύσταση και η εξέλιξη του νεότερου Ξηρολιβάδου
4.4. Η Ρουμανική Προπαγάνδα στο Ξηρολίβαδο και η οικογένεια Χατζηγώγου
4.5. Πληθυσμιακά

5. KΟΥΜΑΡΙΑ – ΝΤΟΛΙΑΝΗ Ημαθίας
5.1. Γενικά
5.2. Η συνοίκηση και η εξέλιξη της Κουμαριάς
5.3. Η περίπτωση της Μαρούσιας
5.4. Η Ρουμανική Προπαγάνδα και ο Μακεδονικός Αγώνας στην Κουμαριά
5.5. Οι εξελίξεις στην Κουμαριά μετά το 1912
5.6. Πληθυσμιακά

6. ΜΙΚΡΗ ΣΑΝΤΑ – ΤΣΑΡΚΟΒΙΑΝΗ Ημαθίας
6.1. Η σύσταση και η εξέλιξη της Τσαρκόβιανης
6.2. Πληθυσμιακά

7. ΚΑΣΤΑΝΙΑ Ημαθίας

8. ΝΑΟΥΣΑ
8.1. Γενικά
8.2. Η βλάχικη παρουσία στη Νάουσα μετά το 1822
8.3. Πληθυσμιακά

9. ΒΕΡΟΙΑ
9.1. Γενικά
9.2. Η νεότερη βλάχικη παρουσία στη Βέροια, (19ος αι. – 1912)
9.3. Η Ρουμανική Προπαγάνδα και η αντιπαράθεση Βεργιάνων Βλάχων και Γκραίκων
9.5. Ο βίος και η οικονομία των Βεργιάνων Βλάχων
9.6. Οι εξελίξεις στη Βέροια και την περιοχή της μετά το 1912 και η μεταναστευτική έξοδος προς τη Ρουμανία
9.7. Στα χρόνια της Κατοχής
9.8. Πληθυσμιακά

10.ΤΑ ΧΕΙΜΑΔΙΑ ΤΩΝ ΒΕΡΓΙΑΝΩΝ ΒΛΑΧΩΝ
10.1. Τα χειμαδιά των Βεργιάνων Βλάχων στο Νομό Ημαθίας
10.1.1. Tρίλοφος – Νέα Κούκλαινα ή Διαβόρνιτσα Ημαθίας
10.1.2. Παλατίτσια Ημαθίας
10.1.3. Μακροχώρι – Μικρογούζι Ημαθίας
10.1.4. Μελίκη Ημαθίας
10.1.5. Πλατύ, Νησί, Λιανοβέργι και Τρίκαλα Ημαθίας
10.2. Τα χειμαδιά των Βεργιάνων Βλάχων στο Νομό Πιερίας
10.2.1. Aιγίνιο – Λιμπάνοβα Πιερίας
10.2.2. Καταχάς Πιερίας
10.2.3. Παλιάμπελα – Λοτζίνο Πιερίας
10.2.4. Άγιος Ιωάννης Πιερίας
10.2.5. Κορινός Πιερίας
10.2.6. Καλλιθέα – Βρωμερή Πιερίας
10.2.7. Σβορώνος – Κολοκούρι Πιερίας
10.2.8. Κεραμίδι και Ρυάκια – Ράντιανη Πιερίας
10.3. Τα χειμαδιά των Βεργιάνων Βλάχων στο Νομό Θεσσαλονίκης
10. 3.1. Άδενδρο – Κιρτζιλάρ, Σίνδος – Τεκελί και Βραχιά – Καϊλί

11.ΚΑΛΥΒΙΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΚ και ΠΑΛΙΟ ΣΚΥΛΙΤΣΙ Ημαθίας
11.1. Το Παλιό Σκυλίτσι μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα
11.2. Οι οικισμοί Άνω και Κάτω Ιστόκ
11.3. Η εγκατάσταση στο Παλιό Σκυλίτσι και τα παραδοσιακά χειμαδιά της Θεσσαλίας
11.4. Πληθυσμιακά

ΜΕΡΟΣ 2ο

“ΟΙ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΟΙ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ”

1. H ΒΛΑΧΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΟ ΜΟΡΙΧΟΒΟ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΔΡΑΙΩΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΤΕΡΩΝ ΒΛΑΧΙΚΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

2. ΟΙ ΒΛΑΧΙΚΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ, ΤΟΥ ΒΟΡΕΙΟΥ ΒΕΡΜΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΙΕΡΙΩΝ.
ΟΙ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΟΙ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

3. ΚΑΛΥΒΙΑ TΣΙΑΚΟΥΡΑΣ και ΚΑΛΥΒΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑΣ Φλώρινας
3.1. Γενικά
3.2. Η σύσταση και η εξέλιξή τους
3.3. Η συμμετοχή στην επαναστατική κίνηση του 1878 και οι επιπτώσεις στους Αρβανιτόβλαχους του Μοριχόβου
3.4. Η Ρουμανική Προπαγάνδα στα Καλύβια της Τσιακούρας και της Παπαδιάς
3.5. Τα Καλύβια της Παπαδιάς μετά το 1912
3.6. Πληθυσμιακά

4. ΑΝΩ ΒΕΡΜΙΟ – ΑΝΩ ΣΕΛΙ Νάουσας
4.1. Γενικά
4.2. Η συνοίκηση και η εξέλιξη του Άνω Βερμίου μετά το 1822
4.3. Η Ρουμανική Προπαγάνδα και ο Μακεδονικός Αγώνας στο Άνω Βέρμιο και τα χειμαδιά της Πιερίας
4.4. Οι εξελίξεις στο Άνω Βέρμιο μετά το 1912
4.5. Πληθυσμιακά
4.6. Σαμπανίτσα

5. ΑΝΩ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ – ΚΑΛΥΒΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΒΑΣ Έδεσσας και ΠΟΛΛΑ ΝΕΡΑ – ΦΕΤΙΤΣΑ Νάουσας
5.1. Γενικά
5.2. Η σύσταση και η εξέλιξη των Καλυβίων της Γραμματίκοβας και του χειμαδιού στη Φετίτσα
5.3. Η Ρουμανική Προπαγάνδα και ο Μακεδονικός Αγώνας στα Καλύβια της Γραμματίκοβας και στο χειμαδιό στη Φετίτσα
5.4. Οι εξελίξεις στο Άνω Γραμματικό και τα Πολλά Νερά μετά το 1912
5.5. Πληθυσμιακά

6. ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ – ΚΙΝΤΡΟΒΑ Έδεσσας

7. ΠΑΤΗΜΑ – ΠΑΤΙΤΣΙΝΑ Έδεσσας

8. ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ – ΝΤΡΖΙΛΟΒΑ και ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΣ – ΧΟΡΟΠΑΝΙ Νάουσας
8.1. Νεότερες βλάχικες εγκαταστάσεις στη Μεταμόρφωση, το Ροδοχώρι και τον Άγιο Παύλο
8.2. Στενήμαχος ή Χοροπάνι

9. ΕΛΑΦΙΝΑ – ΣΠΟΥΡΛΙΤΑ Ημαθίας

10. ΤΑ ΧΕΙΜΑΔΙΑ ΤΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΕΡΙΑ
10.1. Νεόκαστρο – Νιόκαστρο Ημαθίας
10.1. Λιβάδι – Βούλτσιστα Πιερίας
10.3. Κυψέλη – Σφίντσα και Τριλοφιά – Τρίχλεβο Ημαθίας
10.4. Κίτρος και Σφενδάμι – Πάλιανη Πιερίας
10.5. Χράνη Πιερίας
10.6. Παλιοστάνη – Παλιονέστανη Πιερίας
10.7. Κσστανιά Πιερίας

11. ΚΑΛΥΒΙΑ ΡΟΝΤΟΒΑΣ

12. ΑΡΙΔΑΙΑ

13. ΕΔΕΣΣΑ
13.1. Γενικά
13.2. Η βλάχικη παρουσία στην Έδεσσα
13.3. Οι εξελίξεις στην Έδεσσα μετά το 1912
13.4. Πληθυσμιακά

14. ΚΡΥΑ ΒΡΥΣΗ Γιαννιτσών
14.1. Γενικά
14.2. Οι νεότερες εγκαταστάσεις νομάδων Αρβανιτόβλαχων από τα μέρη της Ηπείρου στο Νομό Πέλλας
14.3. Η εγκατάσταση νομάδων Αρβανιτόβλαχων από τη Φούρκα της Κόνιτσας
14.4. Οι εγκαταστάσεις ημινομάδων Βλάχων από την Αετομηλίτσα της Κόνιτσας
14.5. Οι μετεγκαταστάσεις στην περιοχή των Πρεσπών
14.6. Η Κρύα Βρύση σήμερα

πηγη : vlach.gr

Δείτε Επίσης

Κοινοποιηση

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *